جبار باغچهبان
جبار باغچهبان (جبار عسگرزاده) متولد ۱۲۶۴ در ایروان، بنیانگذار نخستین کودکستان و نخستین مدرسه ناشنوایان ایران در تبریز و از پیشگامان آموزش نوین و ادبیات کودک بود.
او ابتدا در تبریز کودکستانی به نام «باغچه اطفال» تأسیس کرد و سپس در سال ۱۳۰۳ نخستین مدرسه ناشنوایان را با وجود مخالفتها راهاندازی کرد. باغچهبان با ابداع روشهای نوین آموزشی، بهویژه با تکیه بر حس بینایی و لمس، آموزش ناشنوایان را در ایران پایهگذاری کرد.
در سال ۱۳۱۲ نخستین مدرسه ناشنوایان تهران را نیز تأسیس کرد که بعدها به مجموعهای از مدارس باغچهبان گسترش یافت. او همچنین از اولین نویسندگان و ناشران کتاب کودک در ایران بود و آثاری مانند «بابا برفی» را منتشر کرد.
باغچهبان علاوه بر فعالیتهای آموزشی، در حوزه طنزنویسی نیز فعال بود و مدتی با مجله «ملانصرالدین» همکاری داشت. او در سال ۱۳۴۵ در تهران درگذشت.
ز اندیشه برای خود رهی یافته ام
نقش دگری را به ره انداخته ام
از چشم برای دیدن چهره صوت
با دست هنر آینه ای ساخته ام
ثمینه باغچهبان
ثمینه باغچهبان (۱۳۰۶–۱۴۰۴) نویسنده و از پیشگامان آموزش ناشنوایان در ایران بود. او دختر جبار باغچهبان بود و زندگیاش از کودکی با مدرسه ناشنوایان گره خورد.
ثمینه در تبریز متولد شد و در شیراز و تهران بزرگ شد. پس از تحصیل در دانشسرای عالی در رشته زبان انگلیسی، با بورس تحصیلی به آمریکا رفت و در Columbia University در رشته آموزش و پرورش ناشنوایان و گفتاردرمانی تا مقطع کارشناسی ارشد تحصیل کرد.
پس از بازگشت به ایران، در توسعه آموزش ناشنوایان، تربیت معلمان، تدوین کتابهای درسی و گسترش روش آموزشی باغچهبان نقش مهمی داشت. او مسئولیت آموزشگاه باغچهبان، مدیریت فنی جمعیت کر و لالها و همچنین فعالیت در شورای کتاب کودک را بر عهده داشت.
از آثار برجستهاش میتوان به «پولکهای چوبی» و «نوروزها و بادبادکها» اشاره کرد که از کتابهای برگزیده شورای کتاب کودکاند. او همچنین در تولید آثار آموزشی به زبان اشاره با همکاری یونیسف مشارکت داشت.
ثمینه باغچهبان در سال ۱۴۰۴ در ۹۸ سالگی درگذشت و در قطعه نامآوران بهشت زهرا به خاک سپرده شد.
